Đặt trọn niềm tin vào thế hệ trẻ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến sự nghiệp "trồng người", vì chỉ có con đường giáo dục và qua giáo dục, đào tạo mới tạo nên những con người vừa “hồng, vừa “chuyên" - nhân tố quan trọng nhất quyết định đến sự thành bại của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thấu hiểu, cảm thông với những nỗi nhọc nhằn của các em nhỏ trong những năm chiến tranh, vì hoàn cảnh đất nước, các em không được cắp sách tới trường mà phải chịu bao cảnh "cơ hàn xót xa". Trong bài thơ Trẻ con đăng trên báo Việt Nam độc lập, ngày 21-9-1941, Người viết: Chẳng may vận nước gian nan /Trẻ em cũng bị bận thân cực lòng /Học hành, giáo dục đã không /Nhà nghèo lại phải làm công, cày bừa. Vì thế ngay khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, trong niềm vui độc lập, tự do của dân tộc, trong niềm nô nức, vui mừng, phấn khởi của các thầy cô giáo, các em học sinh trong buổi khai trường đầu tiên của nước Việt Nam mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư hỏi thăm, động viên các em. Bức thư ngắn nhưng chứa đựng những thông điệp, triết lý nhân sinh sâu sắc.
Là lãnh tụ của dân tộc, người đứng đầu Chính phủ lâm thời nhưng khi nói với các em học sinh, Người khiêm nhường trong lối xưng hô là "người anh lớn" để trò chuyện, tâm tình, động viên các em với ngôn ngữ giản dị, mộc mạc. Vì thế bức thư gợi cảm giác vừa thiêng liêng, tôn kính, trân quý, vừa ấm áp, nồng hậu, chạm đến trái tim, suy nghĩ của biết bao em nhỏ trong ngày vui tựu trường.
Hòa trong không khí của ngày khai trường, dường như Người cũng không giấu nổi niềm xúc động, tự hào, niềm vui mừng khôn xiết khi đất nước vừa trải qua bao gian khổ, hy sinh để có được độc lập, tự do. Trong thư, Người viết: "Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyển biến khác thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn nữa, từ giờ phút này giở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam".
Để kiến thiết, xây dựng nước nhà cần có những con người mới có sức khỏe, tri thức, phẩm chất đạo đức; có tinh thần trách nhiệm với Tổ quốc, non sông. Nhà trường xã hội chủ nghĩa sẽ có trách nhiệm, sứ mệnh cao cả đảm bảo quyền được học tập, được tới trường cho mọi trẻ em, nơi sẽ cung cấp cho các em những tri thức, những bài học đầu đời, rèn luyện cho các em những kỹ năng cần thiết để trở thành người công dân có ích cho xã hội.
Theo Người, nền giáo dục của nước Việt Nam mới là nền giáo dục đề cao tinh thần sáng tạo; chú trọng, quan tâm đến việc phát triển tài năng, tôn trọng cá tính, sở trường của mỗi học sinh. Người nhấn mạnh: "Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em". Câu nói của Người thể hiện tư duy, tầm nhìn xa rộng mang tính triết lý, nhân bản. Giáo dục là góp phần đào tạo, hình thành lên những con người mới, những công dân có ích cho xã hội. Nền giáo dục của nước Việt Nam mới là nền giáo dục mở, lấy người học làm trung tâm, giúp họ bộc lộ "những năng lực sẵn có", những tố chất riêng của mỗi học sinh.
Cũng trong thư, Người nhấn mạnh, đất nước có được cơ đồ, vị thế như ngày nay là nhờ sự hy sinh to lớn của biết bao thế hệ cha anh. Vì thế các em phải nỗ lực, cố gắng, siêng năng, nghe thầy, yêu bạn, không ngừng nỗ lực, phấn đấu, trưởng thành, xứng đáng với truyền thống vẻ vang của dân tộc anh hùng. Học phải đi đôi với hành, gắn lý thuyết với thực tiễn.
Để phát huy năng lực, tố chất, sức sáng tạo của mỗi học sinh, nhà trường phải tạo môi trường, không khí học tập vui vẻ, phấn khởi, mang đến những cảm xúc, năng lượng tích cực cho người học. Cuối thư, Người chúc các em một năm học mới "đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp".
Gửi trọn niềm tin vào thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, lực lượng quan trọng trong công cuộc kiến thiết nước nhà, Người kỳ vọng, mong mỏi các em không ngừng nỗ lực, cố gắng rèn đức, luyện tài để góp phần xây đất nước ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn. Câu nói "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em" đã trở thành nguồn cổ vũ, động viên tinh thần biết bao thế hệ học sinh, giúp họ vượt qua mọi khó khăn để viết lên những trang sử mới cho dân tộc, xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, hùng cường...
TS. NGUYỄN HUY PHÒNG
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh